Sosyal medya çağında artık sadece bilgi değil, hadsizlik de sınırsız bir hızla yayılıyor. Özellikle son dönemde giderek görünür hale gelen bir gerçek var: Hayatında tek bir somut başarı ortaya koyamamış, hiçbir risk almamış, hiçbir sorumluluğun altına girmemiş insanlar; en yüksek perdeden konuşarak başkalarının emeğini yargılama cüretini kendilerinde buluyor.
Üretmeyen ama yorum yapan, bedel ödemeyen ama hüküm veren, başarısızlıktan korktuğu için hiç denememiş ama denemiş olanları küçümseyen bir kitleyle karşı karşıyayız. Bu kişiler, klavye başında kendilerine sahte bir otorite inşa ediyor; hiçbir şey inşa edememiş olmalarına rağmen.
Ortaya koydukları tek şey fikir değil, çoğu zaman sadece kibir ve boşluk. Çünkü gerçek birikim; denemeden, yanılmadan, kaybetmeden ve yeniden ayağa kalkmadan oluşmaz. Hayatında tek bir risk almamış birinin “nasıl yapılmalı” üzerine ahkâm kesmesi, en hafif ifadeyle ciddiyetsizliktir.
Daha da çarpıcı olan ise şu: Bu insanlar eleştirmeyi bir refleks haline getirmiş durumda. Çünkü üretmek zor, sorumluluk almak ağır, başarısız olma ihtimali rahatsız edicidir. Eleştiri ise risksizdir. Bedelsizdir. Konforludur. Ve en önemlisi, hiçbir şey ortaya koymadan “varmış gibi” görünmenin en ucuz yoludur.
Ama gerçek dünya böyle işlemez.
Gerçek başarı; konfor alanında değil, belirsizliğin ortasında doğar. Uykusuz gecelerde, defalarca başarısız olup yeniden deneme cesaretinde, kimsenin görmediği anlarda verilen mücadelede şekillenir. O yüzden başarı hikâyeleri anlatılırken sonuç değil, süreç saygı görür.
Bugün ise tam tersi bir tablo var: Süreci yaşamamış insanlar, sonucu yaşayanlara ders vermeye kalkıyor.
Şu soruyu açıkça sormak gerekir:
Hayatında hiçbir şey inşa etmemiş birinin, inşa edenler hakkında konuşma hakkı neye dayanır?
Eleştirmek kolaydır.
Çünkü risk yoktur.
Yıkmak kolaydır.
Çünkü sorumluluk yoktur.
Konuşmak kolaydır.
Çünkü sonuç üretme zorunluluğu yoktur.
Ama üretmek zordur.
Çünkü bedel vardır.
İnşa etmek zordur.
Çünkü sabır vardır.
Başarmak zordur.
Çünkü defalarca düşüp yeniden kalkmak gerekir.
Sorun eleştiri değil. Sorun, içi boş eleştiri. Değersizleştirmek üzerine kurulu, katkı sunmayan, sadece aşağı çekmeye çalışan o ucuz dil… İşte asıl mesele bu.
Gerçek eleştiri; üretenin dilinden çıkar. Çünkü o dil neyin zor olduğunu bilir. Nerenin kırılgan olduğunu, hangi kararın neye mal olduğunu tecrübe etmiştir. Ama üretmeyenin eleştirisi, çoğu zaman sadece gürültüdür. Ne yön gösterir, ne değer katar.
Bugün dijital dünya; üretmeden görünür olanlarla, üretip sessiz kalanların çarpıştığı bir alan haline gelmiş durumda. Gürültü çıkaranlar kalabalık, iz bırakanlar ise az ama etkilidir.
Bu yüzden artık daha net bir ayrım yapmak gerekiyor:
Konuşanlar ve yapanlar.
Ve gerçek şu ki;
Konuşanlar gündemi meşgul eder,
Yapanlar tarihi yazar.
Tercih meselesi basit:
Gürültünün peşinden mi gideceksiniz, yoksa iz bırakanların yolundan mı?
Çünkü gerçek değişim, klavyeden değil; sahadan çıkar.
Ve iz bırakmayanlar, en fazla toz kaldırır… sonra kaybolur.
