Birçok iş alanı açısından lokomotif konumunda olan inşaat sektörünün Kahramanmaraş’taki durumunu, birkaç açıdan, incelemeli.
6 Şubat 2023’teki asrın felaketi olarak anılan depremde en çok zarar gören illerden biri olan Kahramanmaraş’ta inşaat sektörünün biraz daha mercek altına alınması gerekiyor.
Asıl işveren-alt işveren ilişkisine sıkça rastlanan bir sektör olan yapı işlerinde, özellikle bina inşaatı alanında faaliyet gösteren işverenlerin büyük bir kesiminde duyduğum yakınma; her isteyenin, sektöre rahatlıkla girebilmesi ve herhangi bir filtrelemeye tâbi tutulmadan, bina/konut yapıyor olması, müteahhit pozisyonuna gelmesidir.
Elbette bu alanda faaliyet gösteren işverenlerin de, çözülmesini istedikleri sorunları var.
Malzeme fiyatlarındaki istikrarsızlık, düzensizlik fahiş artışlar,
Arsa maliyetlerinin, konut fiyatlarını çok yukarıya çekmesi,
İnşaat ruhsatlarının belediyelerce çok geç çıkması,
sayılabilecek bazılarıdır.
Benim değinmek istediğim konu; İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’ne göre; çok tehlikeli sınıfta yer alan inşaat sektöründe, Kahramanmaraş’ta, iş güvenliğine yeterince önemin verilmemesiyle ilgilidir.
İstatistiklere göre, -yüksekten düşmeye bağlı olduğu için- ölümlü iş kazalarının en çok yaşandığı sektör, inşaat sektörüdür. Haliyle bu gerçeklik Kahramanmaraş’ta da değişmemektedir.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Yasası’na göre, bütün çalışanların, sağlıklı ve güvenli çalışmasından işverenler yükümlüdür.
İşyerinde, çalışanların güvenli çalışması için emniyeti sağlayacak olan işverendir. İş güvenliği uzmanının İSG Yasası’na göre yükümlülüğü, işverene bu konuda önerilerde bulunmaktır, rehberlik yapmaktır.
Buna rağmen, bu sektörde emek veren işçilerin can güvenliğinin teminatı olan iş güvenliği, maalesef ki, işverenlerin umurunda değil.
Çalışanların risklerden korunmak için kullanmaları gereken, kişisel koruyucu donanımlar, işverenler tarafından tedarik edilmiyor. Zaten güvenlik kültürünün oldukça zayıf olduğu toplumumuzda, çalışanlar kişisel koruyucu donanımsız çalışmak durumunda bırakılıyor.
Birçok inşaat firma sahibinin, bünyesindeki alt işverenlerin kimleri çalıştırdığından haberi bile olmuyor. Kayıt dışı işçilerden tutun da, on sekiz yaşından küçüklerin çalıştırılmasına kadar.
Oysa; alt işveren işçisi de olsa, herhangi bir iş kazasında asıl işveren (ana firma) de sorumlu olur.
Yine, yüksekte çalışmada en önemli ve hayati kişisel koruyucu donanım olan emniyet kemerinin; iş sırasında, takılması gerekliliği her yerde, iş güvenliği eğitimlerinde vurgulanmasına rağmen, çok katlı bina inşaatlarının dış cephe iskelelerinde bile, çalışanlara bu kemerin işverenlerce verilmediğine rastlanmaktadır maalesef.
Kahramanmaraş’ta inşaatlarda, iş kazasının meydan gelmediği hafta yok. Üzülerek belirtelim ki, bunların bir kısmı da ölümlüdür.
Türk Müteahhitler Birliği’nin Tüzüğü’nün 3. Madde, 12. Fıkrası şöyledir:
İnşaat sektörünün istihdama katkısını, sektördeki işgücü kalitesini, işgücü verimliliğini ve iş güvenliğini arttırıcı çalışmalar yapmak.
Acaba, sektörde pek de bir etkinliği olmayan –tabela derneği mahiyetindeki- Kahramanmaraş Müteahhitler Birliği Derneği’nin hedefleri arasında; burada geçen ‘iş güvenliğini arttırıcı çalışmalar yapmak’ gibi bir çalışma konusu var mıdır? Hiç sanmıyorum. Tüzüklerinde varsa da, sektörde çalışanların emniyetine yönelik hiçbir eylemleri yoktur.
Ramazan AYDIN – Kahramanmaraş (12.07.2026)
